PL
Strona główna / Przewodniki / Historia

Historia zamku w Heidelbergu

Renesansowy pałac, który stał się najczęściej malowaną ruiną w Niemczech. Francuzi go spalili, piorun go dobił, miasto rozbierało go na kamień, a w 1890 roku komisja postanowiła zostawić go dokładnie takim, jaki był.

Pęknięta Wieża Prochowa zamku w Heidelbergu z upadłą połową leżącą w suchej fosie
Wieża Prochowa, rozerwana przez francuskie miny w 1693 roku i pozostawiona taką, jak upadła.

Nasz wybór: Spacer z przewodnikiem „Odkryj Zamek w Heidelbergu”, 2 godziny. Zarezerwuj Szczegóły wycieczki

Większość zamków słynie z tego, że są w całości. Heidelberg słynie z tego, że jest zniszczony, i z decyzji, by tak go zostawić. Czerwony piaskowcowy wrak na zboczu nad Neckarem był siedzibą elektorów Palatynatu, jednego z wielkich dworów Świętego Cesarstwa Rzymskiego, z ogrodem, który XVII wiek nazywał ósmym cudem świata. Potem dwukrotnie przyszli Francuzi, raz piorun, a malarze epoki romantyzmu uznali rezultat za piękniejszy niż jakikolwiek pałac.

To historia po kolei, od pierwszej wzmianki w 1225 roku do decyzji z 1890 roku, która uczyniła ruinę trwałą. Źródłami, tam gdzie podajemy daty, są historia samego zamku oraz szczegółowa oś czasu.

Krótka odpowiedź

Zamek w Heidelbergu jest sławny, bo jest ruiną, i to celową. Po raz pierwszy odnotowany w 1225 roku, stał się renesansową rezydencją elektorów Palatynatu, z fasadami Ottheinrichsbau i Friedrichsbau. Wojska francuskie spaliły go w 1689 roku i wysadziły jego wieże w 1693; piorun podpalił go w 1764, gdy dwór przeniósł się już do Mannheim. Romantycy rozsławili ruinę około 1800 roku, Charles de Graimberg powstrzymał miasto przed rozbieraniem jej na kamień, a w 1890 komisja orzekła, że należy ją zachować jako ruinę, odnawiając wyłącznie Friedrichsbau.

Dlaczego zamek w Heidelbergu jest sławny?

Za to, że jest ruiną, w której zakochała się Europa. Strona samego zamku nazywa go „prawdopodobnie najsłynniejszą ruiną świata”, a tę reputację stworzyli malarze i poeci około 1800 roku.

Złożyły się na to trzy rzeczy. Sam budynek był jedną z najwspanialszych renesansowych rezydencji na północ od Alp, więc nawet jego wrak jest okazały. Położenie jest doskonałe: czerwona ruina osiemdziesiąt metrów nad rzecznym miastem, w ramie zalesionego Königstuhl. I wreszcie moment był trafny. Gdy romantycy szukali ruin, nad którymi można by się wzruszać, Heidelberg był największy i najlepiej położony w Niemczech, kilka godzin od Frankfurtu na drodze na południe.

Mark Twain, który mieszkał w Heidelbergu w 1878 roku i opisał go w „A Tramp Abroad”, ujął to w jednym zdaniu: „Ruina musi być właściwie usytuowana, by robić wrażenie”. Zauważył też Wielką Beczkę i uznał pustą beczkę wielkości katedry za niewzruszającą, co jest sprawiedliwe.

Ile lat ma zamek w Heidelbergu?

Historia samego zamku podaje rok 1225 jako pierwszą udokumentowaną wzmiankę. Inne źródła podają 1214. Tak czy inaczej, to początek XIII wieku.

Pierwszy zamek był twierdzą hrabiów Palatynatu Reńskiego, którzy piastowali jeden z najpotężniejszych urzędów w cesarstwie, a od XIV wieku byli elektorami, z głosem w wyborze cesarza. W 1303 roku źródła mówią już o dwóch zamkach na wzgórzu. Górny, położony wyżej na Königstuhl, został zniszczony przez piorun w 1537 roku i nigdy nie został odbudowany; dolny to zamek, który zwiedzasz.

Niewiele ze średniowiecznej twierdzy jest dziś widoczne. To, co stoi na dziedzińcu, pochodzi z XVI i początku XVII wieku, gdy elektorzy przekształcili twierdzę w pałac.

Bogato zdobiona renesansowa fasada Ottheinrichsbau w zamku w Heidelbergu, z niebem widocznym za oknami
Ottheinrichsbau, rozpoczęty w 1556 roku: jedna z najwcześniejszych renesansowych fasad pałacowych na północ od Alp, bez dachu od XVIII wieku.

Kto zbudował renesansowy pałac?

Trzy pokolenia elektorów między latami 1550 a 1610: Ottheinrich, Fryderyk IV i Fryderyk V, którego angielska żona dała zamkowi bramę i ogród.

Elektor Ottheinrich rozpoczął w 1556 roku skrzydło noszące jego imię, z fasadą zatłoczoną posągami cnót, planet i bohaterów, zaliczaną do pierwszych renesansowych frontów pałacowych na północ od Alp. Fryderyk IV zbudował Friedrichsbau w latach 1601-1607 wraz z architektem Johannesem Schochem; jego fasada to galeria przodków, szesnaście posągów palatyńskiej linii. Gläserner Saalbau, Sala Szkła, stoi między nimi.

Fryderyk V ożenił się z Elżbietą Stuart, córką Jakuba I Angielskiego, w 1613 roku i powitał ją w Heidelbergu fajerwerkami, dlatego iluminacja zamku wciąż się nimi kończy. Dla niej zbudował Englischer Bau i w 1615 roku Bramę Elżbiety w Stückgarten. Legenda mówi, że brama powstała w jedną noc jako niespodzianka urodzinowa; potraktuj to jako legendę. Jego ostatnim i największym przedsięwzięciem był Hortus Palatinus, ogród tarasowy zaprojektowany przez Salomona de Caus od około 1616 roku, który współcześni nazywali ósmym cudem świata. Nigdy go nie ukończono. Fryderyk przyjął koronę czeską w 1619 roku, stracił ją w bitwie na Białej Górze w 1620 i nigdy nie wrócił do domu.

BudynekZbudowanyDlaNa co zwrócić uwagę
OttheinrichsbauOd 1556Elektor OttheinrichFasada z posągami; w piwnicy mieści się Muzeum Aptekarstwa
Gläserner Saalbau (Sala Szkła)Połowa XVI wiekuFryderyk IIArkady; wieżowa izba Graimberga
Friedrichsbau1601-1607Fryderyk IVSzesnaście posągów przodków; odnowione wnętrza
Englischer BauPo 1613Fryderyk V i Elżbieta StuartPowłoka nad Wielkim Tarasem
Brama Elżbiety1615Elżbieta StuartRzeźbiony łuk w Stückgarten, wstęp bezpłatny
Hortus PalatinusOd około 1616Fryderyk VZachowane tarasy, bezpłatnie w ciągu dnia
Brama Elżbiety, rzeźbiony piaskowcowy łuk porośnięty bluszczem na skraju ogrodu zamkowego
Brama Elżbiety z 1615 roku. Zbudowana w jedną noc, mówi legenda; zbudowana dla Elżbiety Stuart, mówią źródła.

Co wydarzyło się w zamku w Heidelbergu w 1689 i 1693 roku?

Wojska francuskie Ludwika XIV podpaliły go 2 marca 1689 roku i wysadziły front Grubej Wieży. Wróciły w maju 1693 i zaminowały pozostałe wieże i mury.

Zamek już wcześniej ucierpiał. W wojnie trzydziestoletniej Tilly zajął miasto 16 września 1622 roku, a zamek kilka dni później; Szwedzi trzymali go od 1633, wojska cesarskie od 1635, a elektor Karl Ludwig wrócił do uszkodzonej siedziby w 1649. Prawdziwe zniszczenie przyniosła wojna o sukcesję palatynacką, gdy Ludwik XIV zgłosił roszczenia do Palatynatu przez szwagierkę.

Wycofując się z Heidelbergu w 1689 roku, Francuzi podpalili zamek 2 marca i wysadzili front Grubej Wieży. Cztery lata później odbili miasto 22 maja 1693, zamek poddał się następnego dnia, a tym razem wykonali robotę minami, burząc wieże i mury na całym terenie. Krautturm, Wieża Prochowa, pękła na dwoje i połowa osunęła się do fosy, gdzie leży do dziś. Czerwone światło letniej iluminacji zamku przypomina pożar zamku i miasta w tych dwóch latach.

Rozpołowiona Wieża Prochowa zamku w Heidelbergu z odpadłą połową leżącą w fosie
Wieża Prochowa w stanie, w jakim zostawili ją Francuzi w 1693 roku. Nikt nie ruszył upadłej połowy od ponad trzech stuleci.

Posłuchaj historii z 1689 i 1693 roku na miejscu: dwugodzinny spacer z przewodnikiem po angielsku lub niemiecku zatrzyma Cię przed pękniętą wieżą, z biletem do zamku i kolejką w cenie.

Zarezerwuj

Dlaczego zamek w Heidelbergu nigdy nie został odbudowany?

Ponieważ dwór wyjechał, uderzył piorun, miasto rozbierało kamień, a w 1890 roku komisja orzekła, że ruina ma pozostać ruiną. Odnowiono wyłącznie Friedrichsbau.

Elektor Karl Philipp przeniósł dwór do Mannheim w 1720 roku, płaskiego nowego miasta, w którym było miejsce na barokowy pałac. Heidelberg dostał prowizoryczne naprawy i plan, za Karla Theodora, by kiedyś wrócić. 24 czerwca 1764 roku dwa uderzenia pioruna podpaliły zamek i zakończyły ten plan. Odtąd ruina była kamieniołomem. Mieszkańcy brali kamień, drewno i żelazo; południowy mur wywieziono na zamek w Schwetzingen już w 1767; w 1784 zasypano sklepienia Ottheinrichsbau, by móc ponownie wykorzystać kamień.

Tym, który to powstrzymał, był Charles de Graimberg, francuski hrabia i rytownik na wygnaniu, który przybył po 1810 roku i został do końca życia. W 1811 roku zamieszkał w wieżowej izbie w Sali Szkła, do 1822 pełnił społecznie funkcję kasztelana, strzegł ruiny przed wynoszeniem kamienia, gdy władze Badenii odmawiały płacenia strażnikowi, sfinansował wykopaliska i zbiór znalezisk oraz zlecił napisanie pierwszego przewodnika po zamku. Jego rysunki poniosły obraz ruiny przez całą Europę.

W 1868 roku pewien poeta wezwał do pełnej rekonstrukcji i wywołał heidelberski spór o zabytek. Badenia utworzyła urząd do spraw zamku w 1883. W 1890 komisja specjalistów uznała, że odbudowa nie jest wykonalna i że zamek należy zachować w stanie ruiny, z wyjątkiem Friedrichsbau, który Karl Schäfer odnowił w latach 1897-1900 i umeblował na nowo w historyzującym guście tamtych czasów. To, co widzisz dziś, jest właśnie tą decyzją, której trzymano się przez ponad sto lat.

RokWydarzenie
1225Pierwsza udokumentowana wzmianka (historia samego zamku)
1537Zamek górny zniszczony przez piorun
1556Rozpoczęcie budowy Ottheinrichsbau
1601-1607Budowa Friedrichsbau
1613-1616Przyjazd Elżbiety Stuart; Brama Elżbiety; początek budowy Hortus Palatinus
1622Tilly zdobywa miasto i zamek w wojnie trzydziestoletniej
2 marca 1689Francuzi podpalają zamek i wysadzają Grubą Wieżę
Maj 1693Francuzi odbijają Heidelberg i zaminowują wieże i mury
1720Dwór przenosi się do Mannheim
24 czerwca 1764Piorun podpala zamek
Od 1767Ruina rozbierana na kamień dla Schwetzingen i miasta
1811-1864Charles de Graimberg mieszka w zamku i go chroni
1868Wezwanie do rekonstrukcji wywołuje spór o zabytek
1890Komisja postanawia zachować zamek jako ruinę
1897-1900Friedrichsbau odnowiony przez Karla Schäfera

Kto rozsławił zamek w Heidelbergu?

Romantycy. Około 1800 roku Hölderlin, Eichendorff, Goethe i Turner uczynili z ruiny obraz utraconej wielkości, a Mark Twain zawiózł ją do Ameryki w 1880.

Goethe odwiedził Heidelberg osiem razy między 1775 a 1815; miłorząb w ogrodzie wiąże się z jego spotkaniem tam w 1815 roku z Marianne von Willemer. Hölderlin napisał odę do miasta. Eichendorff tu studiował. Turner przyjeżdżał kilkakrotnie w latach 1817-1844 i malował zamek, często umieszczając go wyżej na wzgórzu, niż rzeczywiście stoi, co mówi, czego jego zdaniem obraz potrzebował. Własne ryciny Graimberga sprzedały ten widok reszcie Europy.

Potem przybyli Amerykanie. Twain spędził część 1878 roku w Heidelbergu i poświęcił rozdziały „A Tramp Abroad” zamkowi, Beczce i widokowi ze wzgórza. Ruina stała się stałym punktem europejskiej podróży, a miasto zbudowało hotele odpowiednio do tego. Punkt widokowy malarzy wciąż jest najlepszy: Philosophenweg na północnym brzegu albo Stary Most o zmierzchu, jak w naszym przewodniku po zwiedzaniu.

Zamek w Heidelbergu widziany ze Starego Mostu, z czerwoną ruiną nad Starym Miastem o zmierzchu
Romantyczny widok: zamek, Stary Most i Stare Miasto z północnego brzegu, kompozycja, którą Turner i Graimberg sprzedali Europie.
Rezydencja elektorów: prywatna wycieczka po zamku

Prywatny przewodnik na całą historię, od Ottheinricha do Graimberga, we własnym tempie przez ogród, ruiny i piwnicę. Bilety i kolejka linowa w cenie.

1,5 godziny · Prywatny przewodnik, do 20 osób, po angielsku lub niemiecku

Zarezerwuj Szczegóły wycieczki

Czym jest Wielka Beczka i kim był Perkeo?

Beczka na wino o pojemności około 220 000 litrów, zbudowana w 1751 roku dla elektora Karla Theodora, czwarta olbrzymia beczka w piwnicy zamku. Perkeo był błaznem dworskim, który podobno jej strzegł.

Elektorzy pobierali wino jako podatek z winnic Palatynatu i potrzebowali miejsca, by je przechowywać. Pierwszą wielką beczkę zbudowano w 1591 roku, drugą w 1664, trzecią w 1728, a obecną w 1751 dla Karla Theodora: wysoka na około siedem metrów, długa na osiem i pół, według tradycji zbudowana z około 130 dębów, a po wykonaniu mieściła około 220 000 litrów. Zamek nazywa ją największą beczką na wino na świecie; beczka w Bad Dürkheim jest większa, ale zbudowano ją jako restaurację i nigdy nie zawierała wina. Na platformę na szczycie, która służyła jako parkiet taneczny, prowadzą schody. Beczka stoi pusta, i to od bardzo dawna.

Naprzeciw niej stoi drewniana figura Perkeo, tyrolskiego karła dworskiego i błazna Clemensa Pankerta, który według opowieści pilnował piwnicy i wypijał bohaterską część jej zawartości. Jego imię ma pochodzić od odpowiedzi, gdy proponowano mu kolejny kieliszek: „perche no”, czemu nie. Figura, beczka i opowieści są objęte biletem do zamku i każdą wycieczką z przewodnikiem.

Wielka Beczka, olbrzymia drewniana beczka na wino w sklepionej piwnicy, ze schodami na platformę na górze
Czwarta Wielka Beczka, 1751. Pojemność około 220 000 litrów i, jak zauważył Twain, nic w środku.

Do kogo należy dziś zamek w Heidelbergu?

Do kraju związkowego Badenia-Wirtembergia, za pośrednictwem jego agencji Staatliche Schlösser und Gärten. Odwiedza go około miliona osób rocznie.

Zamek przeszedł wraz z Palatynatem do Badenii w napoleońskich przetasowaniach, a po 1952 roku do kraju związkowego Badenia-Wirtembergia. Staatliche Schlösser und Gärten zarządza nim, sprzedaje bilety, prowadzi zwiedzanie wnętrz i utrzymuje ruinę w całości, co jest pracą bez końca: czerwony piaskowiec szybko wietrzeje, a komunikaty o pracach konserwatorskich na stronie informacji dla zwiedzających zamku są stałym elementem.

Dwudziesty wiek obszedł się z nim łagodnie. Heidelberg nie został zbombardowany w drugiej wojnie światowej; Wehrmacht wysadził mosty na Neckarze, w tym Stary Most, odbudowany do 1947 roku, a amerykańska 63. Dywizja Piechoty weszła do miasta pod koniec marca 1945. Zamek przetrwał nietknięty i spędził powojenne dekady jako tło jednego z największych amerykańskich garnizonów w Europie, co jest jednym z powodów, dla których tylu Amerykanów go zna.

Zobacz miasto i zamek za jednym razem: godzina Heidelbergu autobusem z przewodnikiem mówiącym po niemiecku, godzina na terenie zamku i zjazd kolejką.

Zarezerwuj

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy zamek w Heidelbergu został zniszczony?

Dwukrotnie przez Francuzów, w 1689 i 1693, i ostatecznie przez piorun 24 czerwca 1764. Pożar z 1689 i miny z 1693 spowodowały zniszczenia konstrukcji; pożar z 1764 zakończył plany przeniesienia dworu z powrotem z Mannheim.

Dlaczego zamek w Heidelbergu jest ruiną?

Ponieważ w 1890 roku komisja zdecydowała, że ma nią pozostać. Po francuskim zniszczeniu i piorunie z 1764 miasto rozbierało ruinę na kamień, dopóki Charles de Graimberg tego nie powstrzymał. Decyzja z 1890 roku zachowała zamek takim, jaki był, i odnowiła wyłącznie Friedrichsbau.

Czy Brama Elżbiety naprawdę powstała w jedną noc?

To legenda. Źródła mówią, że Fryderyk V kazał zbudować bramę w 1615 roku dla żony Elżbiety Stuart. Historię o urodzinach w jedną noc opowiada się na wycieczkach i warto ją opowiadać, ale żadne źródło jej nie potwierdza.

Czy Wielka Beczka jest największą beczką na wino na świecie?

Tak twierdzi zamek. Beczka w Bad Dürkheim ma większą pojemność, ale zbudowano ją jako restaurację i nigdy nie zawierała wina. Nazwij heidelberską Beczkę jedną z największych beczek na wino, jakie kiedykolwiek zbudowano, a nikt się nie sprzeciwi.

Gotowy do rezerwacji

Wybierz swoją wycieczkę

Każda opcja otwiera się na GetYourGuide z podanym operatorem i wypisanymi świadczeniami.

Odkryj Zamek w Heidelbergu: spacer z przewodnikiem

Odkryj Zamek w Heidelbergu: spacer z przewodnikiem

2 godziny · Spacer z przewodnikiem, po angielsku lub niemiecku

  • Przejazd kolejką z Kornmarkt do zamku
  • Dziedziniec zamkowy, Wielki Taras i piwnica z Wielką Beczką
  • Wstęp do Niemieckiego Muzeum Aptekarstwa
RezygnacjaBezpłatna do 24 godzin przedZarezerwuj
Rezydencja elektorów: prywatna wycieczka po zamku

Rezydencja elektorów: prywatna wycieczka po zamku

1,5 godziny · Prywatny przewodnik, do 20 osób, po angielsku lub niemiecku

Własny przewodnik po ogrodzie, ruinach i piwnicy; oferta podaje, że trasa jest dostępna dla wózków inwalidzkich

RezygnacjaBezpłatna do 24 godzin przedZarezerwuj

Zaplanuj datę przed wyjazdem

Dwie godziny na dziedzińcu, na Wielkim Tarasie i w piwnicy z beczką z przewodnikiem na żywo, z przejazdem kolejką i biletem do zamku w cenie. Bezpłatne anulowanie do 24 godzin przed rozpoczęciem.

Zarezerwuj